آب‌گرفتگی بندر شهید رجایی: ریسک پنهان کالاها و اهمیت بیمه باربری

بارندگی شدید و آب‌گرفتگی در روزهای اخیر (از حدود ۲۵ تا ۲۷ آذر ۱۴۰۴) در محدوده بندر شهید رجایی، یک‌بار دیگر توجه‌ها را به ریسک خاموش اما پرهزینه محوطه‌های بندری جلب کرد؛ جایی که کانتینرها و کالاهای فله‌ای، پیش از انجام تشریفات گمرکی ترخیص یا صادرات، روزها یا حتی ماه ها در فضای باز قرار می‌گیرند. در چنین شرایطی، نفوذ آب باران و سیلاب می‌تواند باعث انواع آسیب به محموله‌های داخل کانتینر نظیر زنگ‌زدگی، آبدیدگی کالا یا بسته‌بندی، فساد کالاهای حساس به رطوبت و در مورد کالاهای فله‌ای (مانند مواد معدنی، غلات، مواد شیمیایی گرانوله و ...) موجب کلوخه‌شدن، افت کیفیت، آلودگی یا حتی غیرقابل‌استفاده‌شدن کالا شود؛ خسارت‌هایی که اغلب در نگاه اول دیده نمی‌شوند اما در زمان تحویل یا مصرف، خود را نشان می‌دهند. ادامه طولانی شدن روند ترخیص کالا و تشریفات گمرکی با توجه به بسته بودن فضای کانتینر و محبوس ماندن رطوبت در کنار کالا به توسعه خسارت خواهد افزود.

این‌گونه حوادث اهمیت انتخاب دقیق شرایط و کلوزهای بیمه باربری را برای مالکین کالا دوچندان می‌کند. بسیاری از صاحبان کالا تصور می‌کنند صرف داشتن بیمه کافی است، در حالی که تفاوت بین کلوزهای A، B و C یا وجود یا عدم وجود پوشش‌هایی مانند خسارت ناشی از آب باران، سیلاب، تأخیر در تخلیه یا منقضی شدن بیمه نامه در زمان انبارداری در محوطه بندری می‌تواند تعیین‌کننده باشد. در حوادثی مانند آب‌گرفتگی بندر، اگر دوره پوشش «از انبار تا انبار» یا شرایط توقف موقت در بندر و انتخاب پوشش ها به‌درستی تعریف نشده باشد، ممکن است بخشی از خسارت عملاً خارج از تعهد بیمه‌گر تلقی شود.

از سوی دیگر، این رخدادها موضوع مسئولیت بنادر و بهره‌برداران محوطه‌های بندری را نیز برجسته می‌کند. آب‌گرفتگی معابر، ناکافی‌بودن زهکش‌ها یا عدم مدیریت روان‌آب می‌تواند به ادعاهای متعدد خسارت از سوی صاحبان کالا منجر شود. به همین دلیل، تقویت پوشش‌های مسئولیت مدنی بنادر، اپراتورها و پیمانکاران بندری به‌ویژه در برابر خسارت به کالا، آلودگی و وقفه عملیات دیگر یک انتخاب لوکس نیست، بلکه بخشی از مدیریت ریسک حرفه‌ای در بنادر پرترافیک کشور است. تجربه اخیر بندر شهید رجایی نشان می‌دهد که در زنجیره حمل‌ و نقل، خسارت همیشه روی دریا اتفاق نمی‌افتد؛ گاهی درست روی زمین بندر و زیر باران شکل می‌گیرد.

• بارش‌های شدید از حدود ۲۵ آذر آغاز شد و منجر به آبگرفتگی گسترده معابر اطراف اسکله شهید رجایی، محور خونسرخ به بندر و حتی اختلال موقت در تردد شد.
• گزارش‌هایی از زیر آب رفتن بخش‌هایی از اسکله و نیاز به عملیات امدادی مانند نجات سرنشینان وسایل نقلیه گرفتار در آب منتشر شده است.
• این بارندگی‌ها بخشی از سامانه بارشی گسترده در جنوب کشور بود که هشدار قرمز هواشناسی را به همراه داشت.

• خبرگزاری عصر ایران: گزارش آبگرفتگی معابر اطراف اسکله شهید رجایی (۲۵ آذر ۱۴۰۴)
• خبرگزاری مهر: باران شدید در بندر شهید رجایی و محور خونسرخ (۲۶-۲۷ آذر ۱۴۰۴)